1.      Νομοθεσία και Ευρωπαϊκή Οδηγία
Στην Κύπρο εφαρμόζεται ο Περί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμος  1/1971 που ορίζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα Συμβούλια Αποχετεύσεων με στόχο την κατασκευή και λειτουργία Κεντρικών Αποχετευτικών Συστημάτων.
Επίσης το κράτος, μέσω του Τμήματος Περιβάλλοντος και του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων εφαρμόζει τις πιο κάτω Ευρωπαϊκές Οδηγίες και αντίστοιχες εθνικές νομοθεσίες που σχετίζονται με τη λειτουργία αποχετευτικών συστημάτων:
  • Οδηγία Πλαίσιο για τα Ύδατα (2000/60/ΕΚ)
  • Οδηγία για την Επεξεργασία Αστικών Λυμάτων (91/271/ΕΟΚ)
  • Οδηγία περί Βιομηχανικών Εκπομπών (Ολοκληρωμένη Πρόληψη και Έλεγχος της Ρύπανσης – Αναδιατύπωση) (2010/75/ΕE)
  • Οδηγία περί της Προστασίας των Υδάτων από τη Νιτρορύπανση Γεωργικής Προέλευσης (1991/676/ΕΟΚ)
  • Οδηγία για τη Χρησιμοποίηση της Ιλύος Καθαρισμού Λυμάτων στην Γεωργία (86/278/ΕΟΚ)
  • Οδηγία για τη Διαχείριση της Ποιότητας των Νερών Κολύμβησης (2006/7/ΕΚ)
  • Οδηγία για την Προστασία των Υπογείων Νερών από τη Ρύπανση και την Υποβάθμιση (2006/118/ΕΚ)

2.      Γιατί χρειαζόμαστε Κεντρικά Δίκτυα Αποχετεύσεων
Τα Κεντρικά Δίκτυα Αποχετεύσεων αντικαθιστούν τη λειτουργία των παλιών συστημάτων με σηπτικούς και απορροφητικούς λάκκους στην αυλή του κάθε σπιτιού.

Με τα Κεντρικά Αποχετευτικά Συστήματα επιτυγχάνουμε τρεις μεγάλους στόχους.
·         Τερματίζουμε τη ρύπανση των υπογείων νερών που βρίσκονται κάτω από τις πόλεις,
·         τερματίζουμε τη ρύπανση των θαλασσών όπου κατέληγαν τα λύματα των παραλιακών πόλεων μέσω των απορροφητικών λάκκων και
·         συλλέγουμε τα λύματα τα οποία μετά από την επεξεργασία τους ανακυκλώνονται και έχουν μια δεύτερη ευκαιρία επαναχρησιμοποίησης στη γεωργία και τη κτηνοτροφία, εξοικονομώντας μεγάλες ποσότητες νερού από τα φράγματα.

3.      Ποιος πληρώνει το κόστος για την κατασκευή και λειτουργία των Κεντρικών Αποχετευτικών Συστημάτων
Η κατασκευή κεντρικών Αποχετευτικών Συστημάτων είναι πολύ πολυδάπανη και ανέρχεται σε μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια για κάθε πόλη. Ενδεικτικά ένας Σταθμός Επεξεργασίας Λυμάτων που εξυπηρετεί 100.000 πληθυσμό έχει κόστος κατασκευής €30.000.000 ενώ το ετήσιο κόστος λειτουργίας τους ανέρχεται σε €3.000.000 συμπεριλαμβανομένου του ενεργειακού κόστους.

Όλα τα έξοδα για την κατασκευή και λειτουργία των κεντρικών Αποχετευτικών Συστημάτων, τα αναλαμβάνουν οι ιδιοκτήτες ακίνητης περιουσίας μέσα στις δημαρχούμενες περιοχές που εξυπηρετείται από Κεντρικό Αποχετευτικό Σύστημα, ενώ στις κοινότητες η κυβέρνηση (Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων) με τη στήριξη από Ευρωπαϊκά κονδύλια επιχορηγεί το 80% του κόστους.

Ενδεικτικά ένας ιδιοκτήτης κατοικίας αξίας €50.000 (τιμές 1980) που βρίσκεται μέσα σε δημοτικά όρια πληρώνει €200 τέλη αποχετεύσεων κάθε χρόνο και επιπλέον πληρώνει περίπου €20 κάθε τριμηνία μαζί με το λογαριασμό της Υδατοπρομήθειας για να καλυφθούν τα κόστα λειτουργία του συστήματος και η επεξεργασίας των λυμάτων.

4.      Πως συλλέγονται τα λύματα από τα σπίτια και τα άλλα υποστατικά
Συνήθως κάθε περιοχή έχει ένα Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων σε κάποιο υψομετρικά χαμηλό σημείο έξω από τα οικιστικά όρια της περιοχής.
Για τη συλλογή των λυμάτων από κάθε κατοικία ή άλλο βιομηχανικό ή ξενοδοχειακό υποστατικό, τοποθετούνται αγωγοί με διάμετρο από 20 εκ. έως και 100εκ. σε κάθε δρόμο της πόλης.
Επιπρόσθετα έξω από κάθε κατοικία ή ακόμα και έξω από κάθε άδειο οικόπεδο τοποθετείται ένας μικρότερος αγωγός διαμέτρου 10εκ. ο οποίος καταλήγει στην αυλή του κάθε σπιτιού και κάθε οικοπέδου αποκλειστικά για να συνδέσει τις υγειονομικές εγκαταστάσεις του κάθε σπιτιού. Με τον τρόπο αυτό όλα τα λύματα που παράγονται στο σπίτι (από την κουζίνα, τα μπάνια και τα αποχωρητήρια) μεταφέρονται διαμέσω αγωγών στο Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων χωρίς να ρυπαίνουν τα υπόγεια νερά.

Σε μερικά σημεία των πόλεων το υψόμετρο δεν επιτρέπει την τοποθέτηση αγωγών με βαρύτητα και χρειάζεται σε διάφορα χαμηλά σημεία των πόλεων να κατασκευάζονται τοπικά αντλιοστάσια. Η επιλογή του χώρου κατασκευής αντλιοστασίων συχνά δημιουργεί αντιδράσεις από τους κατοίκους της περιοχής από ανησυχία πρόκλησης δυσοσμίας ή υπερχειλίσεων. Η πράξη όμως δείχνει ότι τα αντλιοστάσια με κατάλληλα μέτρα προστασίας λειτουργούν χωρίς καμιά οχληρία.

5.      Πως γίνεται η επεξεργασία λυμάτων στους Σταθμούς Επεξεργασίας Λυμάτων
Σήμερα στην Κύπρο λειτουργούν 7 αστικοί Σταθμοί Επεξεργασίας Λυμάτων και πέραν των 20 μικρότερων Σταθμών σε κοινότητες, οικισμούς και στρατόπεδα.
Στους Σταθμούς Επεξεργασία Λυμάτων γίνεται η επεξεργασία των λυμάτων σε τρία στάδια:
·         πρωτοβάθμια επεξεργασία για αφαίρεση των λαδιών και ανόργανων στερεών,
·         δευτεροβάθμια βιολογική επεξεργασία για καθαρισμό των λυμάτων από το βιολογικό τους φορτίο και
·         τριτοβάθμια επεξεργασία για απολύμανση των επεξεργασμένων λυμάτων με στόχο την ασφαλή απόρριψη του παραγόμενου νερού ή/και την επαναχρησιμοποίηση του στη γεωργία.
Σε μερικούς Σταθμούς υπάρχει και επιπρόσθετη επεξεργασία για την αφαίρεση νιτρικών και φωσφόρου για προστασία των ευαίσθητων αποδεκτών (θάλασσα, υπόγεια νερά), καθώς και επεξεργασία της βιολογικής λάσπης.

Επίσης σε κάποιους Σταθμούς Επεξεργασίας Λυμάτων εφαρμόζεται αναερόβια επεξεργασίας της λάσπης με την ταυτόχρονη παραγωγή βιοαερίου που χρησιμοποιείται για τις ενεργειακές ανάγκες του ίδιου του Σταθμού.

6.      Πως χρησιμοποιείται το ανακυκλωμένο νερό και η βιολογική λάσπη που παράγεται από τους Σταθμούς Επεξεργασίας Λυμάτων
Το Τμήμα Περιβάλλοντος έχει την ευθύνη για την αδειοδότηση και παρακολούθηση της ποιότητας του ανακυκλωμένου νερού και της βιολογικής λάσπης που παράγεται από τον κάθε Σταθμό.

Το ανακυκλωμένο νερό πωλείται σε επιχορηγημένες τιμές σε γεωργούς και ιδιοκτήτες χώρων πρασίνων (π.χ. γήπεδα ποδοσφαίρου, κήπους) και η βιολογική λάσπη μεταφέρεται είτε σε αδειοδοτημένα χωράφια ως εδαφοβελτιωτικό ή μεταφέρεται σε μονάδες για καύση και παραγωγή ενέργειας. 

Εύη Θεοπέμπτου