Άσχετα ποια άποψη υποστηρίζει κάποιος όσον αφορά το θέμα των αποβλήτων, υπάρχουν δύο πολύ σημαντικές και σοβαρές ελλείψεις στις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν μέχρι τώρα.

Το πρώτο είναι η έλλειψη ενημέρωσης όπως προνοεί ο νόμος 119/2004 και δεν εννοώ την απλή ενημέρωση προς τις Τοπικές Αρχές αλλά το δικαίωμα πρόσβασης στις πληροφορίες και στις μελέτες (π.χ. σκοπιμότητας, χωροθέτησης, σύνθεσης των αποβλήτων) που έχουν γίνει με βάση τις οποίες λήφθηκαν οι τελικές αποφάσεις.

 

Χωρίς αυτή την πληροφόρηση είναι δύσκολο για ένα τρίτο να αποκτήσει τα απαραίτητα στοιχεία για να εξετάσει την κυβερνητική πολιτική με αριθμούς.

Ένα δεύτερο ακόμη πιο μεγάλο έλλειμμα είναι η δημόσια διαβούλευση για το θέμα η οποία δυστυχώς δεν έγινε ποτέ.

Η υποχρέωση αυτή προέρχεται και από τον Κανονισμό 1367/2006 αλλά γίνεται και σαφής αναφορά στην ίδια την Οδηγία 98/2008 για τα απόβλητα, η οποία στο άρθρο 6 αναφέρει κατά λέξη:

Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η ανάπτυξη της νομοθεσίας και της πολιτικής για τα απόβλητα είναι μια απολύτως διαφανής διαδικασία, τηρώντας τους υφιστάμενους εθνικούς κανόνες όσον αφορά τη διαβούλευση με τους πολίτες και τους ενδιαφερόμενους παράγοντες και τη συμμετοχή τους στη διαδικασία.

Παράλληλα στο άρθρο 32 η Οδηγία αναφέρει τα εξής:

Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι ενδιαφερόμενοι, οι αρχές και το ευρύ κοινό να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στην εκπόνηση των σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων και των προγραμμάτων για την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων και να έχουν πρόσβαση σε αυτά μετά την εκπόνησή τους.

Και πιο κάτω …

Τα κράτη μέλη τοποθετούν τα σχέδια και τα προγράμματα σε ιστοχώρο στον οποίο έχει πρόσβαση το κοινό.

Είχαμε όμως στις 09 Μαΐου του 2012, τη πρώτη παρουσίαση του σχεδίου Διαχείρισης για τα Οικιακά και Παρομοίου Τύπου Απόβλητα.

Το σχέδιο παίρνει όμως σαν δεδομένες τις αποφάσεις για τα 4 ΧΥΤΥ αλλά ούτε και περιλαμβάνει και όσα επιβάλει η Ευρωπαϊκή Οδηγία στο άρθρο 28 σε σχέση με την ιεράρχηση των αποβλήτων, αλλά κάνει εισήγηση για ξεχωριστή εκπόνηση άλλων μελετών. Και όμως ακόμη συνεχίζουμε με τους σχεδιασμούς του 2003!

Η παγκόσμια κοινότητα είχε υιοθετήσει τα τελευταία 30 χρόνια περίπου τους τρεις γνωστούς κανόνες και ιεράρχηση για τη διαμόρφωση πολιτικών για τα απόβλητα που ήταν η Μείωση, Επαναχρησιμοποίηση και η Ανακύκλωση (The 3RsReduce, Reuse, Recycle).

Τα τελευταία χρόνια οι κανόνες αυτοί επεκτάθηκαν σε 5 θέτοντας πλέον ως πιο σημαντική την Πρόληψη, μετά την Μείωση, την Επαναχρησιμοποίηση, την Ανακύκλωση και τελευταία την Ανάκτηση Ενέργειας οδηγώντας τα υπόλοιπα στην ταφή.

Οι στόχοι του Υπουργείου καθορίστηκαν με βάση μελέτη του 2003 και εγκρίθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 07/04/2004 (απόφαση με αρ. 59.746). Η πολιτική αυτή ετοιμάστηκε με βάση την τότε νομοθεσία του Περί Στερεών και Επικινδύνων νόμου 215 του 2002.

Παρά το γεγονός ότι εδώ και δεκαετίες η Κύπρος αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα με τα οικιακά απόβλητα και παρά το ότι είμαστε η πρώτη χώρα στην Ευρώπη στην παραγωγή αποβλήτων, δεν έχουμε υιοθετήσει καμιά πολιτική ούτε για τη πρόληψη, ούτε για τη μείωση.

Έχουμε όμως ξεκινήσει τη διαχείριση και ανακύκλωση μιας σειράς από απόβλητα όπως για παράδειγμα τις συσκευασίες, της ηλεκτρικές συσκευές, τα μηχανέλαια, τις μπαταρίες, τα ελαστικά, τα αυτοκίνητα και πιο πρόσφατα τα απόβλητα κατασκευών.

Τα οργανικά απόβλητα στο σύνολό τους αποτελούνται από τα φυτικά και ζωικά κατάλοιπα κουζίνας και μαγειρευμένα φαγητά, κλαδεύματα, γρασίδι και ξηρά φύλλα και κλαδιά. Σε ποσοστό τα οργανικά απόβλητα στην Κύπρο αποτελούν περίπου το 36% των οικιακών αποβλήτων.

Η σωστή διαχείριση των οργανικών αποβλήτων μπορεί να μας δώσει πρώτης τάξεως λίπασμα με τη διαδικασία της κομποστοποίησης και ενέργεια μέσω της παραγωγής βιοαερίου.

Υπάρχουν και άλλα σοβαρά πλεονεκτήματα όταν αυτά δεν καταλήγουν σε σκυβαλότοπους όπως για παράδειγμα μείωση των εξόδων της Τοπικής Αρχής, ελαττώνεται η τροφή που μπορούν να βρουν ποντικοί και άλλα τρωκτικό και δεν απελευθερώνονται αέρια του θερμοκηπίου λόγω σήψης.

Για τους πιο πάνω λόγους η Ευρωπαϊκή Ένωση μας έχει υποχρεώσει με την Οδηγία 1999/31/ΕΚ να μειώσουμε στο 50% τα οργανικά απόβλητα που φτάνουν στους σκουπιδότοπους τον Ιούνιο του 2013 και στο 35% τον Ιούλιο του 2016.

Η χωριστή συλλογή από τις κατοικίες των οργανικών αποβλήτων είναι ίσως το πιο επείγον θέμα που αφορά τα απόβλητα. Η Οδηγία μάλιστα στο άρθρο 22 προτρέπει για  χωριστή συλλογή βιολογικών (πράσινων) αποβλήτων.

Τα οργανικά απόβλητα μπορούν να γίνουν δεκτά από μονάδες παραγωγής βιοαερίου, με τη ξεχωριστή συλλογή πράσινων αποβλήτων μπορούμε να τα κομποστοποιήσουμε σε κεντρικά σημεία και να προωθήσουμε την οικιακή κομποστοποίηση που είναι και τόσο πολύ διαδεδομένη στο εξωτερικό.

Χωριστή συλλογή «για ψηλή ποιότητα ανακύκλωσης» προτρέπει επίσης η Οδηγία στο άρθρο 11 για το γυαλί, τα μέταλλα, το πλαστικό και χαρτί. Τα 4 αυτά υλικά μαζί αποτελούν στην Κύπρο περίπου το 45% των οικιακών αποβλήτων.

Το οργανικό υλικό από μια μονάδα επεξεργασίας όπως την Κόσιη, δίνει πολύ κακής ποιότητας οργανικό υλικό το οποίο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί αλλού εκτός για καύση ή ταφή!

Γνωρίζω πολύ καλά ότι προβάλλεται από ορισμένους η εικόνα ότι η χωριστή συλλογή είναι τόσο πολύ ακριβή που δεν πρέπει καν να την εξετάζουμε.

Και όμως, σε μια χώρα όπου υπάρχει νομοθεσία για υποχρεωτική ανακύκλωση και διαλογή στην πηγή η οποία να περιλαμβάνει και τις δημόσιες αρχές, με οικιακή και κεντρική κομποστοποίηση και μονάδες υποδοχής οργανικών αποβλήτων όπως π.χ. μονάδες βιοαερίου για παραγωγή ηλεκτρισμού, δεν μένουν πολλά για να καταλήξουν σε ΧΥΤΥ.

Με τόσες πολλές κεντρικές μονάδες ΧΥΤΥ θα καταλήγουμε να έχουμε τόσο μεγάλες ποσότητες κακής ποιότητας οργανικού αποβλήτου που η εναλλακτική λύση που προτείνουν οι μελετητές είναι η κατασκευή μονάδας καύσης και παραγωγής ηλεκτρισμού με κόστος εκατοντάδων εκ ευρώ.

Θα ήθελα να αναφερθώ σε συντομία και για τα υλικά που θα καταλήγουν στα πράσινα σημεία.

Ο σχεδιασμός των σημείων αυτών έχει γίνει, ετοιμαζόμαστε να αρχίσουμε κατασκευές αλλά δεν έχουμε φροντίσει ακόμη για τα υλικά που θα καταλήγουν εκεί. Τι θα γίνονται για παράδειγμα έπιπλα, χαλιά και ρούχα ? Που Θα πηγαίνουν ?

Με ανησυχεί πολύ η σπουδή για κατασκευή των ΧΥΤΥ η μυστικότητα και η έλλειψη συλλογικής σοφίας που προέρχεται από διαβούλευση, ενώ άλλα δοκιμασμένα, πολύ πιο απλά και ορισμένα ανέξοδα πράγματα που καθορίζει και η Ευρωπαϊκή Οδηγία δεν γίνονται και δεν διακρίνω ούτε και την πρόθεση να γίνουν σύντομα.

Κλείνω με ακόμη μια ανησυχία η οποία προέρχεται από τις εμπειρίες μου από τις προσφορές. Η νομοθεσία επιτρέπει τη δημοσίευση του κειμένου για σχόλια και απόψεις από τους ενδιαφερόμενους προτού γίνει η επίσημη προκήρυξη των όρων μιας σύμβασης.

Αν γίνει δημοσίευση των όρων και πρόσκληση για απόψεις από τις ενδιαφερόμενες εταιρείες, τότε θα διασφαλιστεί όχι μόνο το δημόσιο συμφέρον αλλά θα έχουν οι Δήμοι και οι Κοινότητες την ευκαιρία να δουν με λεπτομέρεια τι ετοιμάζεται γι αυτούς και όχι να το ανακαλύψουν με το δύσκολο τρόπο μετά, όπως έγινε με την Κόσιη.

 


Άρθρα - Απόβλητα

Άρθρα - Απόβλητα

Όλα τα βίντεο με εκπομπές για τα απόβλητα

Bίντεο με εκπομπές για τα απόβλητα. Για να τα δείτε στο YouTube πατάτε εδώ.  
  • 18-08-2023 17:18:40
  • Hits 181

19 Jul 2018 Εκπομπή στο ΡΙΚ για τη διαχείριση των οικιακών αποβλήτων και τις αυξήσεις

19 Jul 2018Εκπομπή στο ΡΙΚ για τη διαχείριση των οικιακών αποβλήτων και τις αυξήσεις Όλα τα βίντεο με τα απόβλητα είναι εδώ....

  • 08-01-2023 08:35:38
  • Hits 437
Απόβλητα και πλαστικά – Οι αλλαγές που έρχονται

Απόβλητα και πλαστικά – Οι αλλαγές που έρχονται

Με τα πολλά προβλήματα που άρχισαν να φαίνονται με τα πλαστικά, τις κλιματικές αλλαγές, τις τεράστιες ποσότητες αποβλήτων που παράγουν οι μοντέρνες κοινωνίες, τη διατήρηση των πόρων και μια σειρά...

  • 11-02-2022 22:59:25
  • Hits 3931
The Right to Repair

The Right to Repair

The European union has for a long time now been trying to reduce waste as part of the Circular Economy package but also because of its long standing policy to favour practices for waste reduction.In its circular...

  • 08-08-2021 00:12:16
  • Hits 11637
Βατί, Κοτσιάτης και η αποκατάσταση τους

Βατί, Κοτσιάτης και η αποκατάσταση τους

Αυτή την εποχή στην περιοχή του Βατί ξεκίνησαν για διάφορους λόγους ανεξέλεγκτες φωτιές, όπως και στο παρελθόν με αποτέλεσμα η ρύπανση και οι μυρωδιές να ξαπλώνονται σε μεγάλη έκταση και σε...

  • 30-11-2020 17:07:28
  • Hits 2506
Διαχείριση φυκιών στην Πάφο

Διαχείριση φυκιών στην Πάφο

21 Ιουνίου 2020Κο Σάββα Περδίου,Υφυπουργό Τουρισμού,Θέμα: Διαχείριση φυκιώνΑπό τον καιρό που ασχολούμαι με τα περιβαλλοντικά θέματα το πρόβλημα με τα φύκια στις ανατολικές ακτές και ιδιαίτερα στο παραλιακό...

  • 14-07-2020 12:07:55
  • Hits 4071