happyFamily28 Μαΐου 2023
Υπουργό Εσωτερικών
Κύριο Κωνσταντίνο Ιωάννου

Θέμα: Εισηγήσεις για στεγαστική πολιτική

Σας ευχαριστώ πολύ για την ευκαιρία να υποβάλουμε τις εισηγήσεις για την στεγαστική πολιτική.
Όσον αφορά τα προγράμματα του ΚΟΑΓ θεωρούμε ότι θα πρέπει να συνεχιστούν αλλά και να ενισχυθούν.
Μέτρα όμως όπως αυτά που διευκολύνουν τις εταιρείες ανάπτυξης με αυξημένο συντελεστή θα πρέπει να καθορίζουν και τον τύπο της οικιστικής μονάδας που θα κατασκευαστεί για να μην υπάρχει εκμετάλλευση του μέτρου. Στο κείμενο που ακολουθεί θα βρείτε αναλυτικά τις εισηγήσεις μας τις οποίες είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε από κοντά.

Φιλικά,

Χαράλαμπος Θεοπέμπτου
Βουλευτής,
Πρόεδρος
Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών


Προτεινόμενες επιλογές στεγαστικής πολιτικής

Περιεχόμενα:

1. Εισαγωγή

2. Κοινωνική στέγη

2.1. Κρατική Ιδιοκτησία

2.2. Εγκαταλειμμένα κτήρια και κατοικίες

2.2.1. Να στοιχίζει στους ιδιοκτήτες η μη χρήση

2.2.2. Διαχείριση από την κυβέρνηση

2.2.3. Κίνητρα για αγορά

2.3. Προσφορά κοινωνικής στέγης από ιδιώτες

3. Μέτρα για αύξηση της διαθέσιμης στέγης

3.1. Από ιδιώτες

3.2. Εταιρείες περιορισμένων κερδών

3.3. Επιχορηγημένο επιτόκιο και άλλα κίνητρα

3.4. Φοιτητικές εστίες

4. Άλλα μέτρα

 

 

  1. Εισαγωγή

Πέραν από τα διάφορα μέτρα που μπορούν να παρθούν στα πλαίσια μιας στεγαστικής πολιτικής, το Υπουργείο Εσωτερικών θα πρέπει να παρακολουθεί συστηματικά τα σχετικά στοιχεία όπως η αύξηση του πληθυσμού, τις τιμές ενοικίων και πώλησης οικιστικών μονάδων ανά περιοχή.

Φυσικά τα στατιστικά στοιχεία της Υπηρεσίας Στατιστικής δείχνουν ξεκάθαρα ότι υπάρχει πρόβλημα με τη διάθεση στέγης αλλά και τις μεγάλες αυξήσεις στο κόστος κατασκευής και φυσικά αγοράς.

Χρειάζεται επίσης ενημέρωση του κοινού γιατί όπως έχει δείξει έρευνα ακαδημαϊκών υπάρχει χρηματοοικονομικός αναλφαβητισμός στην Κύπρο.

Αυτό σημαίνει ότι πολλοί δεν αντιλαμβάνονται σωστά τους όρους ενός δανείου και καταλήγουν να έχουν προβλήματα μετά.

  1. Κοινωνική στέγη

Υπάρχουν δύο επιλογές όσον αφορά την μορφή της Κοινωνικής στέγασης όπου το κράτος θα μπορεί (α) να έχει δικές του ιδιόκτητες κατοικίες και διαμερίσματα ή (β) να αξιοποιεί ιδιωτικές περιουσίες με μακρόχρονη ενοικίαση τύπου leasing.

2.1. Κρατική Ιδιοκτησία

Είτε σε ιδιόκτητη γη ή ακόμη καλύτερα σε γη που θα αποκτηθεί ειδικά για το σκοπό αυτό, θα μπορεί να κατασκευαστούν πολυκατοικίες οι οποίες θα δίνονται δωρεάν ή με επιδοτημένο ενοίκιο σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα ή άστεγους.

Αυτή η πολιτική είναι πολύ διαδεδομένη στην Ευρώπη. Χρειάζεται όμως προσοχή ούτως ώστε να μη δημιουργούνται γκέτο και να είναι σε περιοχές όπου θα μπορούν να βρουν δουλειά.

Πολύ σημαντικό επίσης να εξυπηρετούνται και από τα μέσα μεταφορών, ποδηλατοδρόμους και να υπάρχουν και μικρά καταστήματα στην περιοχή.

Σε τέτοιες αναπτύξεις μπορεί να γίνει και σκόπιμη ανάμειξη νεαρών με ηλικιωμένους και μέτρα για μείωση των εξόδων τους.

Μπορεί σε κοινόχρηστο χώρο να έχει πχ πλυντήρια για να μην χρειάζεται να αγοράζει ο καθένας το δικό του, παιδότοπο κλπ.

2.2. Εγκαταλειμμένα κτήρια και κατοικίες

Δυστυχώς υπάρχει πολύ μεγάλος αριθμός τέτοιων κτηρίων στις κυπριακές πόλεις. Διεθνείς στατιστική του 2011 αναφέρει ότι στην Κύπρο το 31% των κτηρίων ήταν εγκαταλειμμένα.

Υπάρχουν πολλά πλεονεκτήματα όταν αυτά μπουν πάλι σε χρήση:

  • Αύξηση της διαθεσιμότητας στέγης και μείωση της επέκτασης της πόλης, με όλα τα πλεονεκτήματα που αυτό σημαίνει.
  • Βελτίωση του περιβάλλοντος της οικιστικής περιοχής.
  • Μειώνονται οι διαθέσιμοι χώροι για έγκλημα και ναρκωτικά και αυξάνεται το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών.
  • Επηρεάζει θετικά τις τιμές των ακινήτων προς όφελος του κοινού.
  • Μειώνεται η ανάγκη σε νέα υλικά κατασκευών – λατόμευση ενέργεια κλπ
  • Δίνεται ζωή σε υποβαθμισμένες γειτονιές.
  • Μέσω της ανακαίνισης δίνονται δουλειές σε άτομα της περιοχής και τεχνίτες εφόσον αυτές τις ανακαινίσεις τις αναλαμβάνουν συνήθως μικρές ντόπιες εταιρείες.

Για τον εντοπισμό των εγκαταλειμμένων περιουσιών εφαρμόζονται διάφορες επιλογές όπως:

  • Χρήση Κοινωνικών Επιχειρήσεων
  • Εντοπισμός και αναφορά από προσωπικό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που κυκλοφορεί για διάφορους λόγους στις γειτονιές.
  • Εκστρατείες από τα ΜΜΕ και με διαφημίσεις στα Κοινωνικά Δίκτυα για αναφορά τέτοιων περιπτώσεων σε ειδική διαδικτυακή φόρμα.
  • Τοπικούς συνδέσμους και ΜΚΟ
  • Την αστυνομία η οποία μπορεί να έχει πάρει αναφορές για ύποπτες δραστηριότητες σε τέτοιες περιουσίες.
  • Εταιρείες που ασχολούνται με τις αγοραπωλησίες ακινήτων και κτηματομεσίτες.

Υπάρχουν διάφορες επιλογές ούτως ώστε να πετύχουμε την επαναχρησιμοποίηση των οικιστικών μονάδων που είναι σε εγκατάλειψη.

2.2.1. Να στοιχίζει στους ιδιοκτήτες η μη χρήση

Μια επιλογή είναι να υπάρξει μια φορολογία για αχρηστία οικιστικής περιουσίας ούτως ώστε να μην συμφέρει σε όποιο διατηρεί τέτοια περιουσία να είναι σε αχρηστία.

Παρόμοια φορολογία υπάρχει σε άλλες χώρες και εφαρμόζεται μερικά χρόνια μετά την απόκτηση της περιουσίας και αυτή αυξάνεται όσο περνούν τα χρόνια αχρηστίας.

Θα πρέπει φυσικά να προσφέρονται και κίνητρα για ανακαίνιση /επαναχρησιμοποίηση του κτηρίου.

Μια άλλη μορφή πίεσης είναι η εφαρμογή μιας πολιτικής όπου υποχρεώνεται ο ιδιοκτήτης να κρατά καθαρούς και ευπαρουσίαστους τους εξωτερικούς χώρους.

Σε όλες τις περιπτώσεις όταν μια τέτοια περιουσία πωληθεί και ιδιοκτήτης χρωστούσε φόρους αυτοί πρέπει να ξοφληθούν πριν γίνει η μεταβίβαση.

2.2.2. Διαχείριση από την κυβέρνηση

Τα κτήρια αυτά θα πρέπει πρώτα να καταγραφούν σε ένα μητρώο και μετά να εντοπιστούν οι ιδιοκτήτες τους.

Επειδή μια τέτοια διαδικασία είναι χρονοβόρα και θα συνεχίζει για πολλά χρόνια, μια λύση που εφαρμόζεται στο εξωτερικό είναι η συνεργασία με μια Κοινωνική Επιχείρηση η οποία θα:

  • Εντοπίζει τα εγκαταλειμμένα ακίνητα αλλά και κατοικίες /διαμερίσματα που χρησιμοποιούνται και είναι σε κακή κατάσταση.
  • Σε συνεργασία με την κυβέρνηση διαπραγματεύονται μακρόχρονη ενοικίαση (Leasing) με το δικαίωμα να γίνουν αλλαγές και ανακαίνιση.
  • Μετά την ανακαίνιση η κατοικία /διαμέρισμα διατίθεται από την κυβέρνηση σε φτωχές οικογένειες /άστεγους για κατοίκιση.

2.2.3. Κίνητρα για αγορά

Κάτω από συγκεκριμένους όρους με ένα από αυτούς να είναι πχ η ιδιοκατοίκηση, δίνονται κίνητρα σε άτομα να αγοράσουν την περιουσία που είναι εγκαταλειμμένη για πάνω από ένα συγκεκριμένο διάστημα.

Αυτό μπορεί να είναι δάνειο με ευνοϊκούς όρους, ένα ποσό επιχορήγησης κλπ.

2.3. Προσφορά κοινωνικής στέγης από ιδιώτες

Η συνεργασία με το δημόσιο και η σιγουριά για την είσπραξη του ενοικίου και η επισκευή ζημιών είναι το ελκυστικό στοιχείο για να προσφέρουν ιδιώτες κατοικίες και διαμερίσματα τα οποία θα διατεθούν από την κυβέρνηση σε οικογένειες χαμηλών εισοδημάτων, σε νέους άστεγους κλπ.

Μια τέτοια συνεργασία αποτελεί συχνά κίνητρο για ιδιώτες να αποκτήσουν και άλλη περιουσία που θα επεκτείνει τη συνεργασία τους με το κράτος είτε με μηνιαίο ενοίκιο ή με μακρόχρονη ενοικίαση τύπου leasing.

  1. Μέτρα για αύξηση της διαθέσιμης στέγης

Για να δουλέψει καλά το μέτρο αυτό χρειάζεται να ετοιμαστεί ένα έγγραφο με προδιαγραφές για διάφορους τύπους οικιστικών μονάδων όπως πχ κατάλληλο για οικογένειες, μονήρη άτομα, ηλικιωμένους, άστεγους κλπ.

3.1. Από ιδιώτες

Οποιαδήποτε εταιρεία κάνει ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου μεγέθους και άνω που δεν είναι οικιστική, θα πρέπει να υποχρεώνεται να κάνει και ένα ποσοστό πχ 30% του συνόλου των εργασιών της που να είναι ενός προκαθορισμένου τύπου αποδεκτού για στέγαση, όπως αναφέρεται πιο πάνω.

3.2. Εταιρείες περιορισμένων κερδών

Αυτές είναι εταιρείες ή σύνδεσμοι εταιρειών οι οποίες λειτουργούν κάτω από ένα συγκεκριμένο καθεστώς με βάση το οποίο η ανέγερση των οικιστικών μονάδων που κάνουν είναι με βάση συγκεκριμένο πρότυπο και σε συμφωνημένες περιοχές.

Όλα τα οικονομικά τους είναι ανοικτά και υπό συνεχή έλεγχο από την κυβέρνηση.

Όταν προγραμματίζεται μια οικιστική ανάπτυξη η κυβέρνηση έχει δικαίωμα να συμμετέχει σε όλα τα στάδια της ανάπτυξης και έχει εσωτερική πρόσβαση σε όλα τα στοιχεία της ανάπτυξης.

Με βάση αυτή την γνώση αποφασίζεται και η επιχορήγηση που θα δίνεται στην εταιρεία για να κάνει την στεγαστική ανάπτυξη.

3.3. Επιχορηγημένο επιτόκιο και άλλα κίνητρα

Α) Σε εταιρείες οι οποίες κατασκευάζουν οικιστικές μονάδες προκαθορισμένου τύπου γίνεται επιδότηση του επιτοκίου για να μειωθούν τα έξοδα δανεισμού τους.

Β) Η κυβέρνηση μπορεί να αναλάβει τα έξοδα διαχωρισμού οικοπέδων όπου θα γίνει οικιστική ανάπτυξη. Αυτό θα καταλήξει σε μειωμένο κόστος των οικιστικών μονάδων προς όφελος επιλεγμένων αγοραστών.

3.4. Φοιτητικές εστίες

Σε Λεμεσό και Λευκωσία όπου έχει μαζευτεί μεγάλος αριθμός φοιτητών και για πολλούς είναι ο λόγος για τα ψηλά ενοίκια ιδιαίτερα κοντά στα πανεπιστήμια τους.

Η ανέγερση φοιτητικών εστιών θα μειώσει τη ζήτηση και έτσι θα υπάρχουν περισσότερα διαθέσιμα για όσους ψάχνουν στέγη και με θετική επίδραση στις τιμές ενοικίου.

  1. Άλλα μέτρα

Α) Ενεργειακή απόδοση και Φωτοβολταϊκά – η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των οικιστικών μονάδων όπου διαμένουν άτομα και οικογένειες χαμηλών εισοδημάτων και η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων θα βοηθήσει πολύ στη μείωση των εξόδων τους και θα βγάλει άτομα από την οικονομική δυσκολία.

Β) Η ανεξέλεγκτη επέκταση των συστημάτων τύπου AirBnB έχει δημιουργήσει πολλά προβλήματα σε πολλές πόλεις στο εξωτερικό εφόσον πολλοί ιδιοκτήτες τα προτιμούσαν για αυξημένα έσοδα.
Γι αυτό το λόγο πολλές χώρες /πόλεις έχουν επιλέξει να συνεργαστούν με συστήματα τύπου AirBnB για να:

α) παίρνουν ένα ποσοστό από την πληρωμή, κατευθείαν στο ταμείο του κράτους έναντι φορολογίας και

β) περιορίσουν τον αριθμό ημερών που μπορεί κάποιος να έχει την περιουσία του σύστημα κάθε χρόνο ανάλογα όμως με την περιοχή. Με αυτό τον περιορισμό μειώνεται το ενδιαφέρον για συμμετοχή σε αυτά τα προγράμματα, για να διατεθεί η οικιστική μονάδα προς ενοικίαση.

Στην Κύπρο η ιστοσελίδα του AirBnB έχει περισσότερα από 1000 διαμερίσματα, επαύλεις κλπ καταχωρημένα.

 


Νομοθεσίες Αειφόρος Ανάπτυξη