Χαραλαμπος Θεοπεμπτου

Από την έκθεση της Γενικής Ελέγκτριας για το 2008 σελίδα 41:
(α) Εκπομπές αερίων θερμοκηπίου στην Κύπρο και πολιτικές και μέτρα για περιορισμό τους.
Η Κύπρος έχει επικυρώσει τη Σύμβαση Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματολογικές αλλαγές, καθώς και το Πρωτόκολλο του Κιότο και έχει, συνεπώς, δεσμευτεί, μεταξύ άλλων, να συντάξει και να εφαρμόσει πρόγραμμα μέτρων για μετριασμό των κλιματολογικών αλλαγών. Λόγω του ότι η Κύπρος δεν είναι ενταγμένη στο Παράρτημα Ι της Σύμβασης ούτε στο Παράρτημα Β του Πρωτόκολλου, δεν έχει ποσοτικές δεσμεύσεις όσον αφορά στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Βάσει των πιο πάνω, καθώς και λόγω επανειλημμένου αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ετοιμάστηκε από την Υπηρεσία Περιβάλλοντος, σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Στρατηγικό Σχέδιο για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 10.9.2003. Το Σχέδιο προνοεί τη λήψη σειράς συναφών μέτρων στους τομείς της ηλεκτροπαραγωγής, βιομηχανίας, μεταφορών, απορριμμάτων και στον οικιακό/ τριτογενή τομέα.
Σύμφωνα με την υπό αναφορά απόφαση, ο Υπουργός Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος εξουσιοδοτήθηκε να συντονίσει τη σταδιακή υλοποίηση του Σχεδίου, σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αφού προηγουμένως το Σχέδιο διαφοροποιηθεί ώστε να ληφθούν υπόψη οι απόψεις των εμπλεκομένων φορέων.
Το Σχέδιο δεν έτυχε αναθεώρησης/ διαφοροποίησης, και το Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού δεν το αποδέχεται, αφού θεωρεί ότι η προσέγγισή του όσον αφορά στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου είναι εντελώς διαφορετική από εκείνη που διατυπώνεται στο Σχέδιο. Ο Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού διατύπωσε την άποψη ότι το Υπουργείο του έχει έκτοτε εφαρμόσει ενεργειακή πολιτική, εκπονήσει σχέδια δράσης και εφαρμόσει προγράμματα και μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις υποχρεώσεις της Κύπρου για έλεγχο των κλιματικών αλλαγών.
Βάσει της Απόφασης 280/2004/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σε σχέση με την παρακολούθηση των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου στην Κοινότητα και εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Κιότο, η Υπηρεσία Περιβάλλοντος ετοιμάζει και υποβάλλει ανά διετία, έκθεση Πολιτικών και Μέτρων, την οποία η Υπηρεσία θεωρεί ως αναθεώρηση του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου. Η έκθεση συντάσσεται βάσει των μέτρων που περιλαμβάνονται στις στρατηγικές των διαφόρων Υπουργείων, οι οποίες εγκρίνονται από το Υπουργικό Συμβούλιο, εντούτοις, η έκθεση δεν υποβάλλεται αυτούσια προς έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο, ενώ δεν έχει ληφθεί επίσημη πολιτική απόφαση για αντικατάσταση του αρχικού Σχεδίου.
Η έκθεση περιλαμβάνει προβλέψεις για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κάτω από τρία σενάρια, δηλαδή προβλέψεις «χωρίς μέτρα» (εξαιρουμένων όλων των πολιτικών και μέτρων που έχουν εφαρμοστεί, θεσπιστεί ή σχεδιάζονται), προβλέψεις «με μέτρα» (περιλαμβανομένων πολιτικών και μέτρων που έχουν εφαρμοστεί και θεσπιστεί) και προβλέψεις «με συμπληρωματικά μέτρα» (περιλαμβανομένων πολιτικών και μέτρων που έχουν σχεδιαστεί).
Οι προβλεπόμενες συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου για το 2020 «χωρίς μέτρα» ανέρχονται σε 16.907.000 τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα, ποσότητα η οποία αντιπροσωπεύει αύξηση 69,4% σε σχέση με μετρήσεις του 2007, και 210,3% σε σύγκριση με τις εκπομπές του 1990. Η υλοποίηση του σεναρίου «με μέτρα» υπολογίζεται ότι θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των εκπομπών κατά 40% μέχρι το 2020 σε σχέση με το σενάριο «χωρίς μέτρα», ενώ αν εφαρμοστεί το σενάριο «με συμπληρωματικά μέτρα», η αντίστοιχη μείωση θα ανέλθει στο 58%. Οι αναμενόμενες μειώσεις θα εξαρτηθούν από την πλήρη εφαρμογή των συναφών πολιτικών και μέτρων.
Όπως προκύπτει, παρά την ετοιμασία και έγκριση περιεκτικού σχεδίου για το μετριασμό των επιπτώσεων των κλιματολογικών αλλαγών, και το σχεδιασμό και την κοινοποίηση Πολιτικών και Μέτρων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν έχει θεσπιστεί αποτελεσματικός μηχανισμός ελέγχου εφαρμογής τους, αφού δεν έχει οριστεί εποπτική αρχή που να έχει την αρμοδιότητα/εξουσία παρακολούθησης υλοποίησης των διάφορων μέτρων στο σύνολό τους.
Επιπρόσθετα, η απουσία ποσοτικών δεσμεύσεων για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έχει, κατά την άποψή μου, ως αποτέλεσμα την υιοθέτηση μιας πιο χαλαρής προσέγγισης ως προς την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι οι πραγματικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην Κύπρο μεταξύ των ετών 2003 και 2007 παρουσιάζουν συνολική αύξηση σε ποσοστό 8,25%, με συνεχή ανοδική τάση ανά έτος. Με βάση τα συγκριτικά αποτελέσματα που προέκυψαν από τον ευρωπαϊκό έλεγχο στον οποίο συμμετείχαμε, η Κύπρος είναι η μόνη χώρα που, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες χώρες που συμμετείχαν στον έλεγχο, παρουσιάζει αύξηση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίων σε σχέση με το έτος αναφοράς (1990), και μάλιστα της τάξης του 85%.
Επισήμανα ότι μέσα από το νέο νομοθετικό πακέτο «κλίμα και ενέργεια» της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2013-2020, η Κύπρος έχει αναλάβει ποσοτική δέσμευση για μείωση ύψους 21% στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από τις εγκαταστάσεις που εμπίπτουν στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί, τσιμεντοποιεία, κεραμοποιεία) και μείωση 5% από τομείς εκτός Συστήματος (γεωργία, μεταφορές, διαχείριση αποβλήτων, κ.λπ.). Εξέφρασα την άποψη ότι η δέσμευση για επίτευξη των στόχων αυτών θα καταστήσει απαραίτητη τη θέσπιση μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής του εθνικού Σχεδίου, μέσω της σχετικής εναρμονιστικής εθνικής νομοθεσίας. Επίσης, επισήμανα ότι θα πρέπει να τροχοδρομηθούν τάχιστα όλες οι απαραίτητες ενέργειες για επίτευξη των ποσοτικών στόχων που τέθηκαν για την περίοδο 2013 - 2020 αφού η κοινοτική νομοθεσία προνοεί την ετήσια μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά γραμμικό συντελεστή, τόσο στην περίπτωση των εγκαταστάσεων που εμπίπτουν στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών, όσο και στους υπόλοιπους τομείς.
Όσον αφορά στην άποψη που εξέφρασε ο Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, ότι μέρος των υποχρεώσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας μπορεί να καλυφθεί με την εμπορία εκπομπών πολύ φθηνότερα, σημειώνω ότι το θέμα επίτευξης των ποσοτικών στόχων μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου δεν είναι μόνο οικονομικό θέμα και θεωρώ ότι πρέπει να προσεγγιστεί στα πλαίσια της γενικής προσπάθειας που καταβάλλεται από όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για αντιμετώπιση του φαινομένου των κλιματικών αλλαγών.
Δύο από τους σημαντικότερους τρόπους μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου είναι η χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) καθώς και η χρήση φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Το θέμα της έλευσης του φυσικού αερίου στην Κύπρο αποτέλεσε αντικείμενο ξεχωριστού ελέγχου από την Υπηρεσία μου, τα αποτελέσματα του οποίου περιλαμβάνονται σε σχετική παράγραφο της παρούσας Έκθεσής μου.