Για την ύδρευση, την ελαχιστοποίηση των απωλειών από τα δίκτυα με τη χρήση της διαθέσιμης τεχνολογίας και τον περιορισμός της σπατάλης και όχι την ανοχή των δήμων και κοινοτήτων να χειρίζονται τη διάθεση του νερού με απώλειες μέχρι και 50%.

Για τη γεωργία, την επιλογή των πλέον αποδοτικών καλλιεργειών, των βέλτιστων συστημάτων άρδευσης, τη μείωση των απωλειών από τα δίκτυα, τη μέγιστη δυνατή και αποδοτική χρήση του ανακυκλωμένου νερού, την ορθή διαχείριση των αποθεμάτων νερού στα φράγματα και όχι την αναβολή της αναθεώρησης των καλλιεργειών, τη διοχέτευση ανακυκλωμένου νερού στη θάλασσα και την παθητική παρακολούθηση των αποθεμάτων στα φράγματα.

Για τις μελλοντικές γενεές, τον τερματισμός της «αφαίμαξης» των υπογείων νερών χωρίς κρατικό έλεγχο, την άμεση προστασία των υπογείων νερών από ανεξέλεγκτη ρύπανση από απόβλητα κυρίως κτηνοτροφικών μονάδων και την εφαρμογή ορθής τιμολογιακής πολιτικής, έτσι ώστε να γίνει από όλους σεβαστό ότι το νερό είναι ένας πολύ περιορισμένος φυσικός πόρος και πρέπει ανάλογα να χρησιμοποιείται.

Μόνο τρία Συμβούλια Υδατοπρομήθειας έχει η Κύπρος (Λευκωσία, Λεμεσός και Λάρνακα) και η διακλάδωση πολύ μεγάλων ποσοτήτων πόσιμου νερού σε αγωγούς εκατοντάδων χιλιομέτρων δεν ελέγχεται ούτε για απώλειες, ούτε για σπατάλες. Οι απώλειες τέτοιων δικτύων φτάνουν μέχρι 50%!!! Έχει ευθύνη το Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος να φροντίσει είτε με τη δημιουργία Συμβουλίων Υδατοπρομήθειας είτε το ίδιο για τη διακλάδωση του νερού στον καταναλωτή με τις λιγότερες δυνατές απώλειες.

Η πολύ-εξαγγελθείσα αναθεώρηση των καλλιεργειών έτσι ώστε να παράγονται προϊόντα που να δίνουν το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος για τον παραγωγό με τη μικρότερη δυνατή κατανάλωση νερού δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί σε πραγματικές κλίμακες. Πολλά προϊόντα, παρά την επιχορηγημένη τιμή του νερού (6 σεντ/κ.μ.) εξακολουθούν να είναι ασύμφορα ή να καταλήγουν σε χωματερές (π.χ. το νερό που χρειάστηκε πριν μερικά χρόνια για την άρδευση των μπανανών που κατέληξαν στη χωματερή στην Πάφο ήταν αρκετό για να υδρευτεί η Λευκωσία χωρίς περικοπές) ενώ για την παραγωγή τους σπαταλούνται εκατομμύρια τόνοι νερού. Η αναβολή της αντιμετώπισης του προβλήματος λόγω του δυνατού «λόμπι» των γεωργών αποβαίνει σε βάρος και των ίδιων των γεωργών!!! Το Υπουργείο Γεωργία, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος πρέπει άμεσα να προγραμματίσει μακροπρόθεσμα τη γεωργία και να στηρίξει πραγματικά τους γεωργούς, λαμβάνοντας υπόψη την εμπορευσιμότητα των γεωργικών προϊόντων, τη διαθεσιμότητα νερού, το κόστος του νερού, τους περιορισμούς της Ε.Ε. όσον αφορά τις επιχορηγήσεις, τις απόψεις των γεωργών όσον αφορά μεθόδους καλλιέργεια και εργατικά κόστα, καθώς και το κοινωνικό όφελος που μας δίδει η γεωργία (π.χ. καταπολέμηση της αστυφιλίας). Η πρόσφατη παταγώδης αποτυχία στην καλλιέργεια πατατών (λόγω ελαττωματικών σπόρων) και η «συνήθης» αποτυχία στις εξαγωγές πατατών δεν προκαλεί μόνο οικονομικό κόστος, αλλά μεγάλη σπατάλη νερού, κόπου και απογοήτευσης των γεωργών χωρίς αποτέλεσμα.

Οι ποσότητες του παραγόμενου ανακυκλωμένου νερού από τα αποχετευτικά συστήματα της Κύπρου αυξάνει συνεχώς (και σε 5-10 χρόνια θα ξεπεράσει το 10% των ποσοτήτων που χρειάζεται η γεωργία) χωρίς η κυβέρνηση να το αξιοποιεί έτσι ώστε να εξοικονομείται αντίστοιχο νερό στα φράγματα ή στους υπόγειους υδροφορείς. Η διαχείριση του ανακυκλωμένου νερού γίνεται αποσπασματικά. Μεγάλες ποσότητες καταλήγουν στη θάλασσα και ο σχεδιασμός της επαναχρησιμοποίησης του σε υφιστάμενες ή νέες καλλιέργειες γίνεται πρόχειρα. Θα πρέπει το νερό αυτό (σήμερα περίπου 35.000 κ.μ. ημερησίως) άμεσα να τύχει καλύτερης αξιοποίησης με σκοπό την εξοικονόμηση νερού από τα φράγματα ή τον εμπλουτισμό υπογείων νερών που έχουν εξαντληθεί τις τελευταίες δεκαετίες.

Τα αποθέματα νερού στα υφιστάμενα φράγματα κατά τις χρονιές καλής βροχόπτωσης, σε συνδυασμό με νέα έργα μικρών εμπλουτιστικών φραγμάτων θα μπορούν να αποδώσουν περισσότερο απ’ ότι αποδίδουν σήμερα, εάν τους δοθεί η πρέπουσα διαχείριση και μελέτη. Τα φράγματα δεν αρκεί να κατασκευάζονται αλλά με τις ελεγχόμενες εκτροπές και συνδέσεις μπορούν να αποδώσουν περισσότερο. Τα τελευταία 2 χρόνια χάθηκαν 10 εκατομμύρια κ.μ. νερού στη θάλασσα ενώ μπορούσε να αποφευχθεί, ενώ η μόλυνση του φράγματος των Πολεμιδιών αχρηστεύσει εκατομμύρια κ.μ. νερού κάθε χρόνο.

Με τις συνθήκες της Κύπρου (ξηρό κλίμα, πολύ περιορισμένα αποθέματα νερού), τα γήπεδα γκολφ δεν θα έπρεπε σε καμιά περίπτωση να θεωρούνται ως επιλογή για την Κύπρο λόγω των τεραστίων ποσοτήτων νερού που καταναλώνουν αλλά και της εξίσου μεγάλης ρύπανσης που προκαλούν στα υπόγεια νερά λόγω των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούν. Εναλλακτικές μέθοδοι άρδευσης π.χ. ιδιωτική αφαλάτωση ή ιδιωτικές πηγές υπογείων νερών δεν εξαλείφουν το πρόβλημα. Η κυβέρνηση οφείλει να εξετάσει με Στρατηγική Μελέτη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της πολιτικής των γηπέδων γκολφ και όχι τις τοπικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του κάθε νέου γηπέδου που δημιουργείται. Η έλξη πρόσθετων τουριστών λόγω της ύπαρξης γηπέδων γκολφ (που δεν συνάδουν και με το φυσικό περιβάλλον του Μεσογειακού νησιού μας) σε βαθμό που να αποβαίνουν προς όφελος της οικονομίας της Κύπρου ή ακόμα και των ιδίων των επενδυτών των γηπέδων γκολφ δεν έχει εξακριβωθεί.

Η συνεχής αναβολή της εφαρμογής τιμολογιακής πολιτικής του νερού είναι ίσως η πλέον ζημιογόνα πολιτική. Είναι αντιληπτό ότι η εφαρμογή μια τιμολογιακής πολιτικής όπου η τιμή του νερού θα αντανακλά το κόστος παραγωγής του (που σήμερα είναι τουλάχιστο διπλάσιο από την τιμή πώλησης του νερού) δεν θα είναι αρεστή στο λαό. Η Ε.Ε. μας το επιβάλλει και πολύ σύντομα δεν θα υπάρχει επιλογή. Η μεθόδευση ωστόσο της αλλαγής αυτής πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατό για να είναι ομαλή αλλά και γιατί θα βοηθήσει στη διαχείριση του νερού, αφού η ψηλότερη τιμή αγοράς του νερού θα ρυθμίσει τη ζήτηση, θα μειώσει τις σπατάλες και θα φέρει την ποθούμενη αναπροσαρμογή στη γεωργία.

Τέλος, ένα θέμα που γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο με τη μερική άρση του περιορισμού διακίνησης των κυπρίων και με τη νέα πολιτική της κυβέρνησης για υποστήριξη των Τουρκοκυπρίων. Η κατασκευή έργων (φραγμάτων και αγωγών) στο βόρειο μέρος του Τροόδους – Βόρειος Αγωγός μπορεί να εξυπηρετήσει με χαμηλότερο κόστος (σύμφωνα με μελέτες που ήδη έγιναν για το Υπουργείο Γεωργία Φυσικών Πόρων και περιβάλλοντος) τόσο τη Λευκωσία (ελεύθερη και κατεχόμενη) σε πόσιμο νερό όσο και τις γεωργικές περιοχές από την Τυλληρία μέχρι τη Μόρφου. Το Υπουργείο Γεωργίας Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος έχει την υποχρέωση και για πολιτικούς λόγους (πέραν από τους οικονομικούς και περιβαλλοντικούς λόγους) να επαναμελετήσει το έργο του Βορείου Αγωγού.