6 Νοεμβρίου 2003

Το προσχέδιο νόμου που προνοεί για την ίδρυση και λειτουργία Ιδιωτικών Πανεπιστημίων

Στη συνεδρίαση του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου που έγινε στις 04/11/2003 συζητήθηκε το υπό αναφορά προσχέδιο νόμου.

Μετά από παράκληση του Υπουργού Παιδείας το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών καταθέτει και γραπτώς τις απόψεις του, μέρος των οποίων είχε ήδη εκφράσει κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης.

Τα θέματα που χρειάζονται σοβαρό προβληματισμό παρουσιάζονται πιο κάτω.

Το πιο σοβαρό ίσως θέμα που προκύπτει μέσα από τις διατάξεις του προσχεδίου νόμου είναι η διαδικασία αξιολόγησης.

Τα θέματα στα οποία πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία εφόσον μιλούμε για ιδρύματα τα οποία με βάση το νόμο θα προσφέρουν πτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα, είναι:

Υπάρχει βέβαια και το άρθρο 13 (4) που δίνει το δικαίωμα στον υπουργό να ζητήσει έρευνα από την Επιτροπή Αξιολόγησης.

Η πρόνοια όμως αυτή απέχει πολύ από την θεσμοθετημένη και απαραίτητα συστηματική αξιολόγηση που ένα τόσο σοβαρό θέμα θα έπρεπε να λαμβάνει υπόψη.

Σε χώρες όπως είναι η Αμερική και η Βρετανία, η αξιολόγηση γίνεται πολύ διαφορετικά, βασίζεται πάνω σε καθαρά κριτήρια και πάνω στη δουλειά που έγινε και όχι τι έχει πρόθεση να κάνει ένα ίδρυμα.

Στη Βρετανία γίνεται ετήσια αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών του πανεπιστημίου η οποία και δημοσιεύεται. Επίσης το Βρετανικό Ινστιτούτο για την Ποιότητα στην Εκπαίδευση (Quality Assurance Agency for Higher Education) το οποίο εκτελεί τους ελέγχους εκδίδει και εγχειρίδιο βάση του οποίου τα Πανεπιστήμια θα μπορέσουν να ετοιμάσουν τα έντυπα και τις εκθέσεις που χρειάζονται για την αξιολόγησή τους.

Τα αντίστοιχα Επαγγελματικά Ινστιτούτα, επίσης κάνουν ενδελεχή έλεγχο του περιεχομένου των σπουδών για να επιτρέπουν μετά στους αποφοίτους του συγκεκριμένου Πανεπιστημίου να εγγραφούν.

Για να εξασφαλίζεται δε ομοιομορφία στα επίπεδα, το γραπτό των εξετάσεων δίνεται για έγκριση σε ακόμη ένα η δύο καθηγητές άλλου πανεπιστημίου.

Στην Αμερική γίνεται ένας εκ βάθρου έλεγχος του Πανεπιστημίου και των προγραμμάτων του κάθε πέντε χρόνια για να γίνει “accredited”, να αναγνωριστεί δηλαδή ένα Πανεπιστήμιο.

Εμείς όμως θα αρκεστούμε στην αυτοαξιολόγηση;

Να σημειωθεί ότι θα κριθεί πολύ δύσκολη η αλλαγή της νομοθεσίας αν ορισμένα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα έχουν ήδη αρχίσει τη λειτουργία τους.

Το άρθρο 31 του προτεινόμενου νομοσχεδίου αναφέρει κατά λέξη:

Ο όρος αυτός, όχι μόνο δεν καθορίζει ελάχιστη διάρκεια σπουδών αλλά επιτρέπει στα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια να επιλέγουν από μόνα τους όση διάρκεια επιθυμούν για οποιοδήποτε πτυχίο και μεταπτυχιακό τίτλο!

Χωρίς δηλαδή εγκρίσεις από την πολιτεία, έλεγχο η οτιδήποτε άλλο περιορισμό.

Το προτεινόμενο νομοσχέδιο επιτρέπει την ίδρυση και λειτουργία «μη κερδοσκοπικών» Ιδιωτικών Πανεπιστημίων.

Σαν τέτοιο ένα ίδρυμα θα απαλλάσσεται άρα από την καταβολή φορολογίας. Αυτό συνδυασμένο με την κρατική χορηγία αποτελούν μια μορφή σοβαρής επιχορήγησης από το κράτος. Για το λόγο αυτό ο κρατικός έλεγχος επιβάλλεται.

Αναμένεται ότι θα υπάρξουν πολλά προβλήματα όσον αφορά το μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα των ιδρυμάτων εφόσον δεν έχουμε εμπειρίες με τέτοιου μεγέθους οργανισμούς.

Τα θέματα που εγείρονται εδώ είναι πολλά, όπως π.χ. πως κρίνεται ότι πράγματι λειτουργεί σαν μη κερδοσκοπικό ίδρυμα αν δεν υπάρχει έλεγχος στις μισθώσεις, ενοίκια και διαδικασίες εξασφάλισης αγαθών; Θα πρέπει π.χ. να δημοσιεύει καταστάσεις και εκθέσεις όπως ακριβώς κάνει και μια δημόσια εταιρεία;

Για να αποφευχθούν άρα προβλήματα που αυτή τη στιγμή είναι δύσκολο να προβλεφθούν, γίνεται εισήγηση όπως προστεθεί όρος που να αναφέρει ότι

Το άρθρο 30 (3) δίνει το δικαίωμα στους φοιτητές να οργανώνουν Φοιτητική Ένωση. Δυστυχώς όμως το άρθρο αυτό δεν υποχρεώνει το Ιδιωτικό Πανεπιστήμιο να προσφέρει χώρους, υλικοτεχνική και χρηματική στήριξη για να μπορέσει η Φοιτητική Ένωση να λειτουργήσει σωστά.

Το Νομοσχέδιο προτείνει όπως ένα Πανεπιστήμιο για να μπορεί να εγγραφεί θα πρέπει να έχει εν συντομία:

Εδώ παρουσιάζει ενδιαφέρον η πρόθεση του νομοθέτη να βοηθήσει τα κυπριακά ιδιωτικά κολέγια να μετεξελιχθούν σε πανεπιστήμια.

Θα πρέπει δηλαδή να ιδρύσουν πρώτα κολέγιο, να πιστοποιηθούν, να αποκτήσουν 2000 φοιτητές με τρεις σχολές!

Τι θα γίνει όμως με τις περιπτώσεις όπου πανεπιστήμια της Ευρώπης θα θελήσουν να λειτουργήσουν παραρτήματα η εξειδικευμένες σχολές;

Έχοντας υπόψη τις πρόσφατες παραβιάσεις από ιδιωτικά κολέγια όσον αφορά τις αυξήσεις των διδάκτρων, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί.

Ένας φοιτητής που ξεκινά το πρώτο έτος σπουδών του σε ένα ιδιωτικό Πανεπιστήμιο θα βρεθεί ξαφνικά δέσμιος του ιδρύματος το οποίο θα μπορεί να χρεώνει όλο και ψηλότερα δίδακτρα.

Έστω και εάν το θέμα αυτό αντιμετωπιστεί σαν ένα απλό δικαίωμα του καταναλωτή τότε είναι απαραίτητο, προτού ένας ξεκινήσει τη φοίτησή του να ξέρει:

Δεν υπάρχει καμιά πρόνοια στο προσχέδιο νόμου αναφορικά με τα πιο πάνω.

Θα πρέπει επομένως να περιληφθεί πρόνοια όσον αφορά τον υπολογισμό των διδάκτρων του πρώτου έτους, τις επιτρεπόμενες αυξήσεις και οποιεσδήποτε άλλες χρεώσεις.

Για να εξασφαλιστεί ο υγιείς ανταγωνισμός και να αποφευχθεί η οποιαδήποτε διαφημιστική εκστρατεία η οποία να μην είναι έντιμη, σωστή αληθινή θα πρέπει να υποχρεωθούν τα ιδρύματα να δημοσιοποιούν στα prospectus ένα σετ από προκαθορισμένες πληροφορίες.

Ποια στοιχεία όμως υποχρεώνεται να δίνει στους μελλοντικούς φοιτητές του ένα Βρετανικό Πανεπιστήμιο;

Όλες αυτές οι πληροφορίες δεν μπορούν φυσικά να περιληφθούν σε σχέδιο νόμου αλλά είναι ακόμη μια ένδειξη ότι πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή στο νομοσχέδιο και στην πιθανότητα αυτό να συνοδεύεται και με κάποιους κανονισμούς που θα καλύπτουν αυτά τα θέματα.

Όπως ήδη έχει αναφερθεί από άλλους θα πρέπει το άρθρο αυτό να κάνει αναφορά σε «άλλες χώρες» και όχι μόνο σε «γειτονικές χώρες».

Γιατί γίνεται περιορίζονται τα εγκλήματα σε «αισχρότητα και κατάχρηση εξουσίας» και δεν γίνεται απλά μια αναφορά σε π.χ. τιμωρία σε φυλάκιση για ποινικά εγκλήματα;

Αν δεν υπάρχουν ήδη ιδιωτικά Πανεπιστήμια σε λειτουργία η σύνθεση της υπεπιτροπής αξιολόγησης θα πάσχει εφόσον δεν θα υπάρχουν μέλη που θα προέρχονται από ιδιωτικά Πανεπιστήμια!

Ορθή η πρόθεση του άρθρου αυτού με στόχο να εμποδίσει την εκμετάλλευση του όρου παράρτημα και να προσφέρει μειωμένης ποιότητας διάσπαρτα προγράμματα /υπηρεσίες.

Παραμένει όμως ο ενδοιασμός αν αυτό επιτυγχάνεται με βάση την ερμηνεία του όρου «παράρτημα» στο άρθρο 2.

Το προσχέδιο νόμου για την ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων χρειάζεται ακόμη επεξεργασία και έλεγχο ούτως ώστε να αποφευχθούν μελλοντικά προβλήματα.

Το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών παραμένει όμως στη θέση που εκφράστηκε και στη συνεδρία του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου ότι πρέπει πρώτα να δοθεί σημασία και τα απαραίτητα κονδύλια για την δημιουργία περισσοτέρων θέσεων στην Δημόσια Ανώτατη εκπαίδευση στη Κύπρο, προτού προχωρήσει το παρόν νομοσχέδιο.

Ένας μεγάλος αριθμός πανεπιστημιακών θέσεων θα μπορεί να διατεθεί και με την λειτουργία του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου, που ήδη έχει καθυστερήσει πολύ.

Όπως αναφέρει και το εκλογικό πρόγραμμα του Τάσσου Παπαδόπουλου:

και ως τέτοιο πρέπει να του δοθεί η απαραίτητη προτεραιότητα αρχίζοντας από την Δημόσια εκπαίδευση.

Χαράλαμπος Θεοπέμπτου
Εκτελεστικός Γραμματέας
Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών
theop@cytanet.com.cy